Zmiany w procesach ochrony i degradacji atmosfery w Polsce jako wskaźnik realizacji polityki ekologicznej kraju

SPIS TREŚCI

1. Wprowadzenie……………….. 5

2. Cel i zakres pracy………………. 7

3. Polityka Ekologiczna III Rzeczypospolitej a sprawa ochrony atmosfery………………… 8
3.1. Przesłanki Polityki Ekologicznej Państwa…………… 8
3.2. Jakość powietrza, zmiany klimatu………………. 9

4. Międzynarodowe zobowiązania Polski w sprawie ochrony klimatu i atmosfery…………………13
4.1. Międzynarodowe porozumienia w zakresie ochrony powietrza i klimatu, udział w nich Polski……………………..13
4.1.1. Konwencja w Sprawie Transgranicznego Zanieczyszczania Powietrza na Dalekie Odległości……………………… 13
4.1.1.1. Działania na rzecz realizacji postanowień Konwencji w Polsce……. 14
4.1.1.1.1. Mechanizmy prawne…………………….. 14
4.1.1.1.2. Instrumenty ekonomiczne……………………… 15
4.1.1.1.3. Monitoring, ocena skutków zanieczyszczenia powietrza i sprawozdawczość……….. 16
4.1.2. Protokół w Sprawie Obniżenia Emisji Dwutlenku Siarki (I – Protokół Siarkowy), tzw. Protokół Helsiński …… 17
4.1.3. Protokół o Wspólnym Finansowaniu Monitoringu i Oceny Przenoszenia Zanieczyszczeń Powietrza na Dalekie Odległości w Europie (tzw. EMEP – European Monitoring and Evaluation Programme – Program Współpracy w Dziedzinie Monitoringu i Oceny Przenoszenia Zanieczyszczeń Powietrza na Duże Odległości w Europie)……………… 17
4.1.3.1. Realizacja zobowiązań przez Polskę……………… 18
4.1.4. Protokół w Sprawie Obniżenia Emisji Tlenków Azotu (I – Protokół Azotowy), tzw. Protokół Sofijski, 1988 r………………… 19
4.1.4.1. Wstępne zobowiązania………………….. 19
4.1.4.2. Zobowiązania podstawowe……………….. 19
4.1.4.3. Realizacja postanowień przez Polskę……………. 20
4.1.5. Protokół w Sprawie Dalszego Obniżenia Emisji Dwutlenku Siarki (II – Protokół Siarkowy), tzw. Protokół z Oslo…………….. 20
4.1.5.1. Realizacja zadań Protokołu przez Polskę………….. 21
4.1.6. Protokół w Sprawie Obniżenia Emisji Lotnych Związków Organicznych, tzw. Protokół Genewski …………………… 22
4.1.6.1. Realizacja postanowień przez Polskę…………….. 22
4.1.7. Protokół w Sprawie Ograniczenia Emisji Trwałych Związków Organicznych (TZO). 23
4.1.7.1. Realizacja zobowiązań przez Polskę……………… 24
4.1.8. Protokół w Sprawie Metali Ciężkich……………… 24
4.1.8.1. Zobowiązania dotyczące benzyny bezołowiowej………… 25
4.1.8.2. Realizacja postanowień przez Polskę…………….. 25
4.1.9. Protokół w Sprawie Obniżenia Emisji Tlenków Azotu i Innych Substancji Zanieczyszczających, tzw. II – Protokół Azotowy……….. 26
4.1.10. Protokół w Sprawie Przeciwdziałania Zakwaszaniu, Eutrofizacji i Ozonowi Przyziemnemu…………………… 26
4.1.10.1. Realizacja postanowień przez Polskę…………….. 27
4.1.11. Ramowa Konwencja Narodów Zjednoczonych w Sprawie Zmian Klimatu…… 27
4.1.11.1. Podstawowe zobowiązania Konwencji……………… 28
4.1.11.2. Główne zobowiązania Polski wynikające z postanowień Konwencji……… 29
4.1.12. Protokół z Kioto……………………. 29
4.1.13. Działania na rzecz realizacji postanowień Konwencji i Protokołu w Polsce….. 33
4.1.13.1. Mechanizmy prawne………………….. 34
4.1.13.2. Inne mechanizmy…………………… 34
4.1.13.3. Przygotowania do ratyfikacji Protokołu z Kioto………… 35
4.1.14. Konwencja Wiedeńska o Ochronie Warstwy Ozonowej i Protokół Montrealski w Sprawie Substancji Zubożających Warstwę Ozonową………. 35
4.1.14.1. Ochrona stratosferycznej warstwy ozonowej…………. 35
4.1.14.2. Harmonogramy redukcji dla krajów rozwiniętych…………. 36
4.1.14.3. Terminy redukcji substancji kontrolowanych w odniesieniu do krajów rozwijających się…………………… 37
4.1.14.4. Polska a Protokół Montrealski………………. 37
4.2. Dostosowywanie prawa polskiego w dziedzinie ochrony atmosfery w kontekście prawa Unii Europejskiej ………………… 39
4.2.1. Zagadnienia ogólne…………………… 39
4.2.2. Porównanie prawa unijnego z prawem polskim…………. 40
4.2.3. Sposób regulacji prawnej w przepisach ochrony atmosfery w Unii Europejskiej i w Polski…………………… 45

5. Emisja i imisja zanieczyszczeń w Polsce na przestrzeni ostatnich lat. Ochrona klimatu w Polsce – efekty, problemy, kierunek działań…………………… 47
5.1. Uwagi metodyczne…………………… 48
5.2. Emisja głównych zanieczyszczeń powietrza w Polsce……….. 53
5.2.1. Wprowadzenie…………………… 53
5.2.2. Zmiany emisji głównych zanieczyszczeń powietrza w latach 1988-1998….. 54
5.2.3. Bilans emisji głównych zanieczyszczeń powietrza w Polsce…….. 58
5.2.4. Realizacja polityki ochrony powietrza – Wskaźnik Op………. 59
5.2.5. Podsumowanie i wnioski……………….. 61
5.3. Emisja metali ciężkich do powietrza z obszaru Polski w ostatnim dwudziestoleciu……………………. 62
5.3.1. Wstęp…………………….. 62
5.3.2. Zmiany emisji metali w latach 1980-1998…………….. 62
5.3.3. Udział poszczególnych sektorów produkcyjnych w emisji metali ciężkich…… 67
5.3.4. Podsumowanie i wnioski……………….. 68
5.4. Emisja gazów cieplarnianych……………… 70
5.4.1. Problemy redukcji emisji gazów cieplarnianych…………… 74
5.5. Udział sektora energetycznego w zanieczyszczeniu powietrza w Polsce….. 75
5.5.1. Wprowadzenie…………………… 75
5.5.2. Zużycie nośników energii pierwotnej w gospodarce narodowej ………. 75
5.5.3. Zużycie podstawowych paliw w gospodarce narodowej ……… 80
5.5.4. Zasoby paliwowe Polski……………….. 83
5.5.5. Wykorzystanie zasobów energii niekonwencjonalnej w Polsce…….. 85
5.5.6. Wnioski…………………….. 86
5.5.7. Prognozy rozwojowe wykorzystania nośników energii pierwotnej Polska na tle Europy…………………….87
5.5.8. Podsumowanie………………….. 89
5.6. Zmiany branżowej struktury emisji zanieczyszczeń powietrza w Polsce… 89
5.6.1. Wprowadzenie…………………… 89
5.6.2. Branżowa struktura emisji zanieczyszczeń powietrza……….. 90
5.6.3. Zmiany branżowej struktury emisji zanieczyszczeń powietrza z zakładów szczególnie uciążliwych dla czystości powietrza…………… 93
5.6.4. Emisja z zakładów szczególnie uciążliwych dla czystości powietrza……. 94
5.6.5. Zmiany emisji z zakładów szczególnie uciążliwych dla czystości powietrza… 96
5.6.6. Zmiany stopnia redukcji wytworzonych zanieczyszczeń………. 99
5.6.7. Emisja dwutlenku siarki……………….. 105
5.6.8. Emisja dwutlenku azotu……………….. 106
5.6.9. Emisja pyłów…………………… 107
5.6.10. Podsumowanie…………………. 108
5.6.11. Wnioski 109
5.7. Zanieczyszczenie powietrza spowodowane przez środki transportu 111
5.7.1. Wstęp 111
5.7.2. Środki transportu w Polsce 111
5.7.3. Emisja zanieczyszczeń ze środków transportu według działów transportu 112
5.7.4. Emisja zanieczyszczeń ze środków transportu 116
5.7.5. Podsumowanie 117
5.8. Transgraniczny przepływ zanieczyszczeń powietrza 117
5.9. Imisja zanieczyszczeń powietrza w wybranych miastach Polski 119
5.9.1. Wprowadzenie 119
5.9.2. Stanowiska pomiarowe wybranych zanieczyszczeń  120
5.9.3. Imisja pyłu zawieszonego w wybranych miastach Polski  121
5.9.4. Imisja dwutlenku siarki w wybranych miastach Polski 124
5.9.5. Imisja dwutlenku azotu w wybranych miastach Polski 126
5.9.6. Podsumowanie 128
5.10 Wskaźniki emisji podstawowych zanieczyszczeń w Polsce. Polska na tle krajów europejskich 129
5.11. Ochrona atmosfery i klimatu w Polsce – efekty, problemy, kierunki działań.. 131
5.11.1. Wprowadzenie 131
5.11.2. Emisja zanieczyszczeń powietrza w Polsce 132
5.11.3. Wybrane problemy związane z ograniczaniem emisji zanieczyszczeń powietrza 134
5.11.4. Zagadnienie społecznych uwarunkowań realizacji procesów ograniczania emisji zanieczyszczeń do powietrza 136
5.11.5. Podsumowanie i wnioski 137
5.12. Możliwości ograniczania zanieczyszczania powietrza 139
5.12.1. Restrukturyzacja przemysłu 139
5.12.2. Restrukturyzacja energetyki 140
5.12.3. Restrukturyzacja komunikacji i transportu 141
5.12.4. Restrukturyzacja funkcjonalno-przestrzenna i urbanistyczna 142

6. Narzędzia wspomagające proces wykorzystania i zarządzania powietrzem w Polsce 143
6.1. Europejska metodyka Corinair a polskie rejestry i ewidencja emisji 143
6.1.1. Podstawowe wiadomości 143
6.1.2. Wykorzystanie metodyki Corinair w Polsce 146
6.1.3. Corinair a zarządzanie 147
6.2. Finansowanie ochrony atmosfery z funduszy pomocy zagranicznej, uzyskanej przez Polskę 148
6.2.1. Cel badań 148
6.2.2. Wprowadzenie 148
6.2.3. Źródła i wielkość pomocy finansowej 149
6.2.3.1. Współpraca dwustronna 149
6.2.3.2. Phare 149
6.2.3.3. Ekokonwersja 150
6.2.4. Główne kierunki wykorzystania funduszy pomocy zagranicznej 151
6.2.4.1. Pomoc bilateralna 151
6.2.4.2. Phare 152
6.2.4.3. Ekokonwersja 152
6.2.5. Znaczenie pomocy zagranicznej dla realizacji PEP w zakresie ochrony atmosfery i zasad ekorozwoju 153
6.2.6. Wsparcie finansowe ochrony środowiska w Polsce wobec integracji z EU… 154
6.2.6.1. Ochrona atmosfery  155
6.2.7. Podsumowanie 156
6.3. Nakłady inwestycyjne na ochronę powietrza w Polsce 157
6.4. Wpływ opłat za korzystanie z powietrza na zmniejszenie zanieczyszczenia powietrza 159
6.4.1. Podsumowanie 160
6.5. Zmiany polskiego prawa w dziedzinie ochrony atmosfery 161
6.5.1. Wprowadzenie 161
6.5.2. Proces dostosowania polskiego prawa do norm prawa Unii Europejskiej w dziedzinie ochrony atmosfery 162
6.5.3. Zadania do wykonania w wewnętrznym systemie prawnym pomagające w implementacji dyrektywy ramowej w sprawie oceny i zarządzania jakością powietrza 96/62/UE 162
6.5.4. Postęp w realizacji dostosowania polskiego prawa ochrony atmosfery do norm Unii Europejskiej 162
6.5.5. Podsumowanie informacji o dostosowaniu polskiego prawa ochrony atmosfery 162
6.5.6. Załącznik – zestawienie aktualnie obowiązujących aktów prawnych Unii Europejskiej dotyczących ochrony atmosfery 166
6.6. Działalność wojewódzkich inspektoratów ochrony środowiska w zakresie ochrony powietrza w Polsce 167

7. Podsumowanie i wnioski 170
8. Spis tabel, rysunków, diagramów i map 181
9. Bibliografia 185

Liczba stron 190
Nazwa Szkoły Wyższej
Rodzaj pracy magisterska
Rok oddania 2002
image_pdfimage_print