Zmiany w procesach ochrony i degradacji atmosfery w Polsce jako wskaźnik realizacji polityki ekologicznej kraju

SPIS TREŚCI

1. Wprowadzenie……………….. 5
2. Cel i zakres pracy………………. 7
3. Polityka Ekologiczna III Rzeczypospolitej a sprawa ochrony atmosfery………………… 8
3.1. Przesłanki Polityki Ekologicznej Państwa…………… 8
3.2. Jakość powietrza, zmiany klimatu………………. 9
4. Międzynarodowe zobowiązania Polski w sprawie ochrony klimatu i atmosfery…………………13
4.1. Międzynarodowe porozumienia w zakresie ochrony powietrza i klimatu, udział w nich Polski……………………..13
4.1.1. Konwencja w Sprawie Transgranicznego Zanieczyszczania Powietrza na Dalekie Odległości……………………… 13
4.1.1.1. Działania na rzecz realizacji postanowień Konwencji w Polsce……. 14
4.1.1.1.1. Mechanizmy prawne…………………….. 14
4.1.1.1.2. Instrumenty ekonomiczne……………………… 15
4.1.1.1.3. Monitoring, ocena skutków zanieczyszczenia powietrza i sprawozdawczość……….. 16
4.1.2. Protokół w Sprawie Obniżenia Emisji Dwutlenku Siarki (I – Protokół Siarkowy), tzw. Protokół Helsiński …… 17
4.1.3. Protokół o Wspólnym Finansowaniu Monitoringu i Oceny Przenoszenia Zanieczyszczeń Powietrza na Dalekie Odległości w Europie (tzw. EMEP – European Monitoring and Evaluation Programme – Program Współpracy w Dziedzinie Monitoringu i Oceny Przenoszenia Zanieczyszczeń Powietrza na Duże Odległości w Europie)……………… 17
4.1.3.1. Realizacja zobowiązań przez Polskę……………… 18
4.1.4. Protokół w Sprawie Obniżenia Emisji Tlenków Azotu (I – Protokół Azotowy), tzw. Protokół Sofijski, 1988 r………………… 19
4.1.4.1. Wstępne zobowiązania………………….. 19
4.1.4.2. Zobowiązania podstawowe……………….. 19
4.1.4.3. Realizacja postanowień przez Polskę……………. 20
4.1.5. Protokół w Sprawie Dalszego Obniżenia Emisji Dwutlenku Siarki (II – Protokół Siarkowy), tzw. Protokół z Oslo…………….. 20
4.1.5.1. Realizacja zadań Protokołu przez Polskę………….. 21
4.1.6. Protokół w Sprawie Obniżenia Emisji Lotnych Związków Organicznych, tzw. Protokół Genewski …………………… 22
4.1.6.1. Realizacja postanowień przez Polskę…………….. 22
4.1.7. Protokół w Sprawie Ograniczenia Emisji Trwałych Związków Organicznych (TZO). 23
4.1.7.1. Realizacja zobowiązań przez Polskę……………… 24
4.1.8. Protokół w Sprawie Metali Ciężkich……………… 24
4.1.8.1. Zobowiązania dotyczące benzyny bezołowiowej………… 25
4.1.8.2. Realizacja postanowień przez Polskę…………….. 25
4.1.9. Protokół w Sprawie Obniżenia Emisji Tlenków Azotu i Innych Substancji Zanieczyszczających, tzw. II – Protokół Azotowy……….. 26
4.1.10. Protokół w Sprawie Przeciwdziałania Zakwaszaniu, Eutrofizacji i Ozonowi Przyziemnemu…………………… 26
4.1.10.1. Realizacja postanowień przez Polskę…………….. 27
4.1.11. Ramowa Konwencja Narodów Zjednoczonych w Sprawie Zmian Klimatu…… 27
4.1.11.1. Podstawowe zobowiązania Konwencji……………… 28
4.1.11.2. Główne zobowiązania Polski wynikające z postanowień Konwencji……… 29
4.1.12. Protokół z Kioto……………………. 29
4.1.13. Działania na rzecz realizacji postanowień Konwencji i Protokołu w Polsce….. 33
4.1.13.1. Mechanizmy prawne………………….. 34
4.1.13.2. Inne mechanizmy…………………… 34
4.1.13.3. Przygotowania do ratyfikacji Protokołu z Kioto………… 35
4.1.14. Konwencja Wiedeńska o Ochronie Warstwy Ozonowej i Protokół Montrealski w Sprawie Substancji Zubożających Warstwę Ozonową………. 35
4.1.14.1. Ochrona stratosferycznej warstwy ozonowej…………. 35
4.1.14.2. Harmonogramy redukcji dla krajów rozwiniętych…………. 36
4.1.14.3. Terminy redukcji substancji kontrolowanych w odniesieniu do krajów rozwijających się…………………… 37
4.1.14.4. Polska a Protokół Montrealski………………. 37
4.2. Dostosowywanie prawa polskiego w dziedzinie ochrony atmosfery w kontekście prawa Unii Europejskiej ………………… 39
4.2.1. Zagadnienia ogólne…………………… 39
4.2.2. Porównanie prawa unijnego z prawem polskim…………. 40
4.2.3. Sposób regulacji prawnej w przepisach ochrony atmosfery w Unii Europejskiej i w Polski…………………… 45
5. Emisja i imisja zanieczyszczeń w Polsce na przestrzeni ostatnich lat. Ochrona klimatu w Polsce – efekty, problemy, kierunek działań…………………… 47
5.1. Uwagi metodyczne…………………… 48
5.2. Emisja głównych zanieczyszczeń powietrza w Polsce……….. 53
5.2.1. Wprowadzenie…………………… 53
5.2.2. Zmiany emisji głównych zanieczyszczeń powietrza w latach 1988-1998….. 54
5.2.3. Bilans emisji głównych zanieczyszczeń powietrza w Polsce…….. 58
5.2.4. Realizacja polityki ochrony powietrza – Wskaźnik Op………. 59
5.2.5. Podsumowanie i wnioski……………….. 61
5.3. Emisja metali ciężkich do powietrza z obszaru Polski w ostatnim dwudziestoleciu……………………. 62
5.3.1. Wstęp…………………….. 62
5.3.2. Zmiany emisji metali w latach 1980-1998…………….. 62
5.3.3. Udział poszczególnych sektorów produkcyjnych w emisji metali ciężkich…… 67
5.3.4. Podsumowanie i wnioski……………….. 68
5.4. Emisja gazów cieplarnianych……………… 70
5.4.1. Problemy redukcji emisji gazów cieplarnianych…………… 74
5.5. Udział sektora energetycznego w zanieczyszczeniu powietrza w Polsce….. 75
5.5.1. Wprowadzenie…………………… 75
5.5.2. Zużycie nośników energii pierwotnej w gospodarce narodowej ………. 75
5.5.3. Zużycie podstawowych paliw w gospodarce narodowej ……… 80
5.5.4. Zasoby paliwowe Polski……………….. 83
5.5.5. Wykorzystanie zasobów energii niekonwencjonalnej w Polsce…….. 85
5.5.6. Wnioski…………………….. 86
5.5.7. Prognozy rozwojowe wykorzystania nośników energii pierwotnej Polska na tle Europy…………………….87
5.5.8. Podsumowanie………………….. 89
5.6. Zmiany branżowej struktury emisji zanieczyszczeń powietrza w Polsce… 89
5.6.1. Wprowadzenie…………………… 89
5.6.2. Branżowa struktura emisji zanieczyszczeń powietrza……….. 90
5.6.3. Zmiany branżowej struktury emisji zanieczyszczeń powietrza z zakładów szczególnie uciążliwych dla czystości powietrza…………… 93
5.6.4. Emisja z zakładów szczególnie uciążliwych dla czystości powietrza……. 94
5.6.5. Zmiany emisji z zakładów szczególnie uciążliwych dla czystości powietrza… 96
5.6.6. Zmiany stopnia redukcji wytworzonych zanieczyszczeń………. 99
5.6.7. Emisja dwutlenku siarki……………….. 105
5.6.8. Emisja dwutlenku azotu……………….. 106
5.6.9. Emisja pyłów…………………… 107
5.6.10. Podsumowanie…………………. 108
5.6.11. Wnioski……………………. 109
5.7. Zanieczyszczenie powietrza spowodowane przez środki transportu….. 111
5.7.1. Wstęp………………………. 111
5.7.2. Środki transportu w Polsce……………… 111
5.7.3. Emisja zanieczyszczeń ze środków transportu według działów transportu…… 112
5.7.4. Emisja zanieczyszczeń ze środków transportu…………. 116
5.7.5. Podsumowanie…………………. 117
5.8. Transgraniczny przepływ zanieczyszczeń powietrza………. 117
5.9. Imisja zanieczyszczeń powietrza w wybranych miastach Polski……. 119
5.9.1. Wprowadzenie…………………. 119
5.9.2. Stanowiska pomiarowe wybranych zanieczyszczeń ……….. 120
5.9.3. Imisja pyłu zawieszonego w wybranych miastach Polski ………. 121
5.9.4. Imisja dwutlenku siarki w wybranych miastach Polski………… 124
5.9.5. Imisja dwutlenku azotu w wybranych miastach Polski………… 126
5.9.6. Podsumowanie…………………. 128
5.10 Wskaźniki emisji podstawowych zanieczyszczeń w Polsce. Polska na tle krajów europejskich………………….. 129
5.11. Ochrona atmosfery i klimatu w Polsce – efekty, problemy, kierunki działań.. 131
5.11.1. Wprowadzenie…………………. 131
5.11.2. Emisja zanieczyszczeń powietrza w Polsce………….. 132
5.11.3. Wybrane problemy związane z ograniczaniem emisji zanieczyszczeń powietrza… 134
5.11.4. Zagadnienie społecznych uwarunkowań realizacji procesów ograniczania emisji zanieczyszczeń do powietrza……………. 136
5.11.5. Podsumowanie i wnioski…………………. 137
5.12. Możliwości ograniczania zanieczyszczania powietrza……… 139
5.12.1. Restrukturyzacja przemysłu……………… 139
5.12.2. Restrukturyzacja energetyki………………… 140
5.12.3. Restrukturyzacja komunikacji i transportu…………… 141
5.12.4. Restrukturyzacja funkcjonalno-przestrzenna i urbanistyczna………. 142
6. Narzędzia wspomagające proces wykorzystania i zarządzania powietrzem w Polsce……………….143
6.1. Europejska metodyka Corinair a polskie rejestry i ewidencja emisji……. 143
6.1.1. Podstawowe wiadomości…………………. 143
6.1.2. Wykorzystanie metodyki Corinair w Polsce…………. 146
6.1.3. Corinair a zarządzanie………………….. 147
6.2. Finansowanie ochrony atmosfery z funduszy pomocy zagranicznej, uzyskanej przez Polskę……………………. 148
6.2.1. Cel badań…………………….. 148
6.2.2. Wprowadzenie…………………. 148
6.2.3. Źródła i wielkość pomocy finansowej……………… 149
6.2.3.1. Współpraca dwustronna………………. 149
6.2.3.2. Phare………………………. 149
6.2.3.3. Ekokonwersja………………….. 150
6.2.4. Główne kierunki wykorzystania funduszy pomocy zagranicznej…….. 151
6.2.4.1. Pomoc bilateralna…………………… 151
6.2.4.2. Phare……………………. 152
6.2.4.3. Ekokonwersja………………….. 152
6.2.5. Znaczenie pomocy zagranicznej dla realizacji PEP w zakresie ochrony atmosfery i zasad ekorozwoju…………………. 153
6.2.6. Wsparcie finansowe ochrony środowiska w Polsce wobec integracji z EU… 154
6.2.6.1. Ochrona atmosfery………………….. 155
6.2.7. Podsumowanie…………………. 156
6.3. Nakłady inwestycyjne na ochronę powietrza w Polsce………… 157
6.4. Wpływ opłat za korzystanie z powietrza na zmniejszenie zanieczyszczenia powietrza…………………….. 159
6.4.1. Podsumowanie…………………. 160
6.5. Zmiany polskiego prawa w dziedzinie ochrony atmosfery……… 161
6.5.1. Wprowadzenie…………………. 161
6.5.2. Proces dostosowania polskiego prawa do norm prawa Unii Europejskiej w dziedzinie ochrony atmosfery………………. 162
6.5.3. Zadania do wykonania w wewnętrznym systemie prawnym pomagające w implementacji dyrektywy ramowej w sprawie oceny i zarządzania jakością powietrza 96/62/UE…………………. 162
6.5.4. Postęp w realizacji dostosowania polskiego prawa ochrony atmosfery do norm Unii Europejskiej…………………….. 162
6.5.5. Podsumowanie informacji o dostosowaniu polskiego prawa ochrony atmosfery…. 162
6.5.6. Załącznik – zestawienie aktualnie obowiązujących aktów prawnych Unii Europejskiej dotyczących ochrony atmosfery………….. 166
6.6. Działalność wojewódzkich inspektoratów ochrony środowiska w zakresie ochrony powietrza w Polsce………………. 167
7. Podsumowanie i wnioski……………. 170
8. Spis tabel, rysunków, diagramów i map………. 181
9. Bibliografia………………… 185

Liczba stron 190
Nazwa Szkoły Wyższej
Rodzaj pracy magisterska
Rok oddania 2002